Wiadomości wstępne o farbach drukowych

Farby drukowe, zwane także potocznie farbami drukarskimi lub też farbami graficznymi, są materiałami powłokotwórczymi ciekłymi, lub mazistymi, będącymi zawiesinami lub roztworami substancji barwiących w spoiwach. Są one stosowane do wielokrotnego przenoszenia obrazu z formy drukowej na zadrukowywany materiał zwany podłożem drukowym. Podstawowymi składnikami farb drukowych są substancje barwiące zwane barwidłami oraz spoiwa. Jako substancji barwiących używa się pigmentów organicznych i nieorganicznych naturalnych lub syntetycznych, barwników kwasowych, zasadowych, kwasowo-zasadowych i innych, oraz lak utworzonych z tych barwników. Barwidła nadają farbom drukowym określoną barwą oraz określone właściwości fizykochemiczne, takie jak np. odporność na działanie światła, wody, tłuszczów itp. W charakterze spoiw stosowane są najczęściej kompozycje pokostów olejowych (roślinnych, mineralnych) lub żywic (żywic naturalnych lub/i syntetycznych, rozpuszczonych w odpowiednich rozpuszczalnikach) z dodatkiem substancji pomocniczych (zmiękczaczy, suszek, wosków itp.), które wiążą rozproszone w nich cząsteczki barwideł między sobą i zadrukowywanym podłożem oraz nadają farbom drukowym określone właściwości fizykochemiczne, np. dobre utrwalanie się (schnięcie) na podłożu drukowym, zwilżanie powierzchni uczestniczących w przenoszeniu obrazu, zwiększenie odporności na ścieranie itp. Do farb drukowych wprowadza się także inne surowce pomocnicze zwane dodatkami, takie jak; tzw. biele drukarskie (przezroczyste i kryjące) do regulacji np. intensywności barw, błyszcze do zwiększania połysku warstwy farby offsetowej , podbarwiacze do zmiany odcienia barwy, pasty do zwiększenia min. lejności, przeciwdziałania pyleniu, do regulacji lepkości farby itp. Ze względu na przebieg procesu drukowania za najważniejsze właściwości farb drukowych uważane są: adhezja (przyleganie nadrukowanej warstwy farby do podłoża wskutek działania sił między cząsteczkami znajdującymi siś w odrębnych fazach); kohezja (wzajemne przyciąganie si, czyli spójność cząstek składników farby wskutek działania sił międzycząsteczkowych); trwałe wiązanie się warstwy farby z podłożem podczas jej utrwalania; cechy optyczne (barwa i jej odcień oraz połysk warstwy farby); cechy technologiczne nazywane potocznie (niepoprawnie) drukownością farby, tj. lepkość, przylepność zwana tackiem (opór warstwy farby podczas jej podziału w trakcie przenoszenia obrazu), konsystencja, utrwalanie się na podłożu itp. oraz ich właściwości odpornościowe na działanie czynników chemicznych, fizycznych i mechanicznych występujących w procesie drukowania i po jego zakończeniu. Istnieje wiele różnych podziałów farb drukowych. Najbardziej ogólne i najczęściej stosowane są dwa: - z punktu widzenia techniki drukowania, w której są stosowane, - ze względu na ich postać. W zależności od stosowanych technik drukowania, dla których dane farby są wytwarzane, dzielone są one na: - typograficzne, - offsetowe, - wklęsłodrukowe, - fleksograficzne, - sitodrukowe, - inne. Podział powyższy jest podziałem bardzo ogólnym i w dalszej kolejności uwzględnia specyfikę wynikającą np. z odmian technik drukowania tj. wyróżnia farby do drukowania arkuszowego i zwojowego. Ze względu na postać farby są najczęściej dzielone na: ciekłe (płynne) i maziste. Ten podział podobnie jak i powyższy przyporządkowywuje dane farby poszczególnym technikom drukowania. W książce nie zostały omówione pewne rodzaje farb np. farby stosowane do nanoszenia wzorów przy użyciu stosowanych w poligrafii technik drukowania na tkaniny, włókniny itp. Stosowane do tego celu farby są zupełnie inne niż stosowane w poligrafii. Umożliwiają one miejscowe barwienie tkanin i włóknin. Nie omówiono także rzadko stosowanych farb specjalnego przeznaczenia stosowanych do zadrukowywania specyficznych podłoży drukowych.