Wiadomości wstępne o farbach drukowych
Farby drukowe, zwane także potocznie farbami drukarskimi lub też farbami
graficznymi, są materiałami powłokotwórczymi ciekłymi,
lub mazistymi, będącymi zawiesinami lub roztworami substancji
barwiących w spoiwach. Są one stosowane do wielokrotnego przenoszenia
obrazu z formy drukowej na zadrukowywany materiał zwany podłożem
drukowym. Podstawowymi składnikami farb drukowych są substancje
barwiące zwane barwidłami oraz spoiwa. Jako substancji barwiących
używa się pigmentów organicznych i nieorganicznych naturalnych lub
syntetycznych, barwników kwasowych, zasadowych, kwasowo-zasadowych
i innych, oraz lak utworzonych z tych barwników. Barwidła nadają
farbom drukowym określoną barwą oraz określone właściwości fizykochemiczne,
takie jak np. odporność na działanie światła, wody, tłuszczów itp.
W charakterze spoiw stosowane są najczęściej kompozycje pokostów
olejowych (roślinnych, mineralnych) lub żywic (żywic naturalnych lub/i
syntetycznych, rozpuszczonych w odpowiednich rozpuszczalnikach)
z dodatkiem substancji pomocniczych (zmiękczaczy, suszek, wosków itp.),
które wiążą rozproszone w nich cząsteczki barwideł między sobą i zadrukowywanym
podłożem oraz nadają farbom drukowym określone właściwości
fizykochemiczne, np. dobre utrwalanie się (schnięcie) na podłożu
drukowym, zwilżanie powierzchni uczestniczących w przenoszeniu obrazu,
zwiększenie odporności na ścieranie itp. Do farb drukowych wprowadza
się także inne surowce pomocnicze zwane dodatkami, takie jak; tzw. biele
drukarskie (przezroczyste i kryjące) do regulacji np. intensywności barw,
błyszcze do zwiększania połysku warstwy farby offsetowej , podbarwiacze do zmiany
odcienia barwy, pasty do zwiększenia min. lejności, przeciwdziałania
pyleniu, do regulacji lepkości farby itp.
Ze względu na przebieg procesu drukowania za najważniejsze właściwości
farb drukowych uważane są: adhezja (przyleganie nadrukowanej
warstwy farby do podłoża wskutek działania sił między cząsteczkami
znajdującymi siś w odrębnych fazach); kohezja (wzajemne przyciąganie si,
czyli spójność cząstek składników farby wskutek działania sił międzycząsteczkowych); trwałe wiązanie się warstwy farby z podłożem podczas
jej utrwalania; cechy optyczne (barwa i jej odcień oraz połysk warstwy
farby); cechy technologiczne nazywane potocznie (niepoprawnie) drukownością
farby, tj. lepkość, przylepność zwana tackiem (opór warstwy farby
podczas jej podziału w trakcie przenoszenia obrazu), konsystencja, utrwalanie
się na podłożu itp. oraz ich właściwości odpornościowe na działanie
czynników chemicznych, fizycznych i mechanicznych występujących
w procesie drukowania i po jego zakończeniu.
Istnieje wiele różnych podziałów farb drukowych. Najbardziej ogólne
i najczęściej stosowane są dwa:
- z punktu widzenia techniki drukowania, w której są stosowane,
- ze względu na ich postać.
W zależności od stosowanych technik drukowania, dla których dane
farby są wytwarzane, dzielone są one na:
- typograficzne,
- offsetowe,
- wklęsłodrukowe,
- fleksograficzne,
- sitodrukowe,
- inne.
Podział powyższy jest podziałem bardzo ogólnym i w dalszej kolejności
uwzględnia specyfikę wynikającą np. z odmian technik drukowania
tj. wyróżnia farby do drukowania arkuszowego i zwojowego.
Ze względu na postać farby są najczęściej dzielone na: ciekłe (płynne)
i maziste. Ten podział podobnie jak i powyższy przyporządkowywuje dane
farby poszczególnym technikom drukowania.
W książce nie zostały omówione pewne rodzaje farb np. farby
stosowane do nanoszenia wzorów przy użyciu stosowanych w poligrafii
technik drukowania na tkaniny, włókniny itp. Stosowane do tego celu
farby są zupełnie inne niż stosowane w poligrafii. Umożliwiają one
miejscowe barwienie tkanin i włóknin. Nie omówiono także rzadko
stosowanych farb specjalnego przeznaczenia stosowanych do zadrukowywania
specyficznych podłoży drukowych.
